• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٤ی دێسامبری ٢٠١٧ی زایینی - ٢٣ی سەرماوەزی ١٣٩٦ی هەتاوی  

مافه‌کانی مرۆڤ له‌کۆماری ئیسلامی ئێراندا(دڵشاد ئه‌لیاسی)

زایینی: ١١-٠٤-٢٠١٣ - هەتاوی: ١٣٩٢/٠١/٢٢ - ١١:٣١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
مافه‌کانی مرۆڤ له‌کۆماری ئیسلامی ئێراندا(دڵشاد ئه‌لیاسی)
دڵشاد ئه‌لیاسی
 

ئێران پێکهاتووه له‌چه‌ندین نه‌ته‌‌وه‌ی جۆراوجۆر، واته‌ئێران وڵاتێکی فره‌ئتنیکی یان فره‌نه‌ته‌وه‌ییه.  له‌ئێراندا هه‌ر کام له‌نه‌ته‌وه‌کان خاوه‌نی زمان ، مێژوو، سه‌رزه‌مین و فه‌رهه‌نگی خۆیانن.
راسته‌که‌زۆربه‌ی حه‌شیمه‌تی کۆمه‌ڵگای ئێران موسه‌ڵمانن ،به‌ڵام سیستمی کۆماری ئیسلامی ئێران یاساکانی بنه‌ڕه‌تی ولاتی له‌سه‌ر شیعه‌ی دوازده‌ئیمامی نوسیووه‌.

واته‌حوکمه‌تی ئێران له‌جیاتی ئه‌وه‌ی یاساکانی ولات له‌سه‌ر بنه‌مای جاڕنامه‌ی مافی مرۆڤ بنووسێت، راست به‌پێچه‌وانه‌وه‌یاساکانی به‌پشت به‌ستن به‌شه‌رعیه‌تی دینی نووسیووه.

بۆیه‌زۆر جار حکوومه‌تی ئێران به‌ده‌سه‌ڵاتێکی تئوکراتی یان دینی پێناسه‌ده‌کرێت و ئه‌م یاسانه‌بوونه‌ته‌هۆی ناکۆکی له‌به‌ینی نه‌ته‌وه‌کانی ئێراندا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی یاساکانی ئێران به‌دوور له‌ئێراده‌ی ڕه‌نگه‌جیاوازه‌کانی ناو وڵات نووسراوه. ‌

له‌سیسته‌می کۆماری ئیسلامی که‌زۆرتر به‌سیسته‌می ویلاتی فه‌قی ده‌ناسرێت، ناعه‌داڵه‌تی له‌بواره‌کانی سیاسی، ئابووری، کۆمه‌ڵایه‌تی و کولتووری گه‌یشتتوته‌به‌رزترین ئاستی خۆی.


کورد یه‌کێک له‌و نه‌ته‌وانه‌یه‌که ٣٣ساڵ پێش ئێستا له‌رێگای نوێنه‌ره‌کانیەوه‌، نیازیان ئه‌وه‌بوو که‌پرسی کورد وه‌کوو نه‌ته‌وه‌یه‌کی خاوه‌ن شوناس له‌رێگای ئاشتی و دیالۆگ چاره‌سه‌ر بکرێت، به‌ڵام رێبه‌ری ئه‌و کاتی کۆماری ئیسلامی ئێران واته‌" ئایه‌تۆڵا خومه‌ینی" نه‌ك ئاماده‌نه‌بوو گوێ له‌داخوازییه‌کانی کورد بگرێت، به‌ڵکوو یه‌که‌مین جیهادی سیاسی کە هەتا ئه‌و کات له‌ناوچه‌که‌بوونی نه‌بوو، به‌دژی گه‌لی بێبه‌شی کورد له‌ئێران، ده‌رکرد.


هه‌ر له‌کرماشان هەتا سه‌ڵماس و ماکۆ سه‌دان که‌س له‌خه‌ڵکی مه‌ده‌نی کورد به‌ده‌ستووری خومه‌ینی له‌لایه‌ن سوپای پاسدارنه‌وه‌، کۆمه‌ڵکوژ کران. به‌ده‌یان گوند و شوێنی مه‌ده‌نی له‌کوردستانی ئێراندا، له‌لایه‌ن هێزه‌کانی کۆماری ئیسلامی روخێندران. ده‌یان که‌س به‌دیل گیران و له‌به‌رچاوی خه‌ڵک به‌کۆمه‌ڵ له‌سێداره‌دران، کورد و بزوتنه‌وه‌که‌‌ی به‌رێبه‌رایه‌تی حیزبه‌سیاسی یه‌کانی کوردستانی ئێران، ‌ناچار بوون وه‌کوو مافێکی ره‌وا و سروشتی به‌رگری له‌خۆیان بکه‌ن، به‌ڵام کۆماری ئیسلامی ئێران له‌باتی چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی کورد ، شه‌ڕێکی سه‌رانسه‌ری به‌سه‌ر کوردستاندا، سه‌پاند.


٣٣ساڵه‌ئه‌و شه‌ڕه‌به‌شێوازی جۆراجۆر به‌رده‌وامه. تاکوو نووسینی ئه‌م دێڕانه‌نه‌ك پرسی کورد چاره‌سه‌ر نه‌بووه، به‌ڵکوو هه‌زاران که‌س له‌کورده‌کانی ئێران له‌پێناوی ئازادیدا، گیانی خۆیان به‌خت کردووه.


هه‌زاران که‌س له‌زیندانه‌کانی کۆماری ئیسلامیدا شکه‌نجه‌و پاشان ئێعدام کراون..
کۆماری ئیسلامی هه‌زاران ئورگانی جاسۆسی و رایڵکه‌ی تیرۆریستی بۆخۆی دروست کردوه‌و له‌ماوه‌ی ٣٣ساڵی رابڕدوودا به‌ده‌یان که‌س له‌نه‌یارانی خۆیان له‌ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ی ئێران، تیرۆر کردووه.


نمونه‌ی روون و ئاشکرا تیرۆر کردنی رێبه‌ری حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران" دکتور قاسملوو" له‌ساڵی ١٩٨٩ له‌به‌رلینی پایته‌ختی ئۆتریش و هه‌ر وه‌ها جێگری دکتور قاسملوو واته‌"دکتور سه‌عید" له‌ئاڵمان له‌ساڵی ۱۹۹۲ . ده‌بێ بگوترێت که‌ناوبراو میوانی وڵاتی ئاڵمان بوو که‌پاش میوانداریه‌که‌ی ویستی له‌گه‌ڵ نه‌یارانی ئێران مشوریک بۆ داهاتووی ئێران بخۆن که‌چی ئه‌وانیش به‌هاوکاری حیزب اڵڵه‌لوبنان تیرۆرکران.


حکومه‌تی ئێران ٣٣ساڵه‌کوردستانی ئێرانی ئه‌منیه‌تی کردووه‌و هه‌ر که‌س بچووکترین ناڕه‌زایه‌تی له‌خۆی نیشان بدات، ده‌س به‌جێ ڕه‌وانه‌ی زیندان ده‌کرێت و پاشان به‌بیانووی موادی موخه‌دیر به‌مه‌رگ مەحکووم ده‌کرێت و سه‌ره‌نجام بۆ چاوترساندنی خه‌ڵک له‌شوێنه‌گشتیه‌کان هه‌ڵیان ده‌واسن.


له‌ئێرانی ٧٠ملیونیدا، ره‌نگه‌ته‌نیا چه‌ند ده‌رسه‌دێک ژیانیان خۆش بێت. ئه‌وانه‌ش هه‌موویان سه‌ر به‌ناوه‌نده‌سه‌رکوتکه‌ره‌کانی ده‌وڵه‌تن، له‌ئێراندا هێشتا ژنان به‌ردباران ده‌کرێن و منداڵانی ژێر ته‌مه‌ن ١٨به‌ئێعدام ده‌کرێن.


به‌گشتی له‌ئێراندا و به‌تایبه‌تی له‌کوردستاندا هیچ هیوایه‌ك بۆ داهاتووێکی گه‌ش نابینرێت، واته‌له‌ئێراندا، هاووڵاتی چ کورد بێ و چ سه‌ر به‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کی دیکه‌،هیچ گارانتییه‌ك بۆ ئاسایشی ژیانی نیه.


له‌سیسته‌مێکی وه‌کوو ئێران هه‌ر کات مه‌ترسی ئه‌وه‌هه‌یه‌که‌به‌بیانویکی چکۆڵه‌ژیانت له‌ده‌س بده‌یت. که‌واته‌به‌له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌و راستیانه‌ی سه‌ره‌وه‌، تا کۆماری ئیسلامی ئێران له‌ده‌سه‌ڵات بێت ، دیمۆکراسی و مافه‌کانی مرۆڤ روو له‌ئێران‌ناکات.


ناوەرۆکی ئەم بابەتە را و تێبینی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نیە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٤ لەم ژمارەیەدا:

ــ قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
ــ بورجی بابل
  • مەرگی نووسەر مەرگی نووسەر
    ئه‌وه‌ ده‌زانین ده‌ق، بە تەنیا بە دێڕێک ناڵێن کە لە لێزگەیەک وشە پێکهاتبێ که‌ واتایه‌کی ئاسمانی ("په‌یام"ی نووسەر-خودا)ی لێوه‌ده‌رچێ؛ به‌ڵکوو که‌شایه‌کی فره‌رەهەندە،‌ له‌ کۆمه‌ڵه‌ نووسینێکی جۆراوجۆردا، که‌ هیچ کامیان خاوەن رەسەنایەتی نین، له‌وێدا تێکه‌ڵ به‌ یه‌ک ده‌بن و له‌یه‌ک ده‌نگوێن.
  • سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان سامانی وڵات بۆ تیرۆریستان، وێرانی و دواکەوتوویی بۆ کوردستان
    ئێستا دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی زۆر لە ڕووداوەکە، خەڵکی ناوچەکە لە زۆر ڕووەوە لە ژێر گوشاردان و سەرمای زستان و باران لەلایەک، نەبوونی خانوو یان تەنانەت لە هەندێک شوێن خێوەتیش لەلایەکی‌تر خەڵکی نیگەران کردووە.
  • راسان و پێشمەرگە راسان و پێشمەرگە
    لە راساندا گۆڕەپانی خەبات ئەوەندە بەرفراوان بووە كە دەرفەتی بۆ یەك بە یەكی ئەندامانی كۆمەڵگا رەخساندووە تاکوو بەپێی شوێن و رێگەی خۆی هەنگاو بنێت و هیچ جیاوازییەك لە بواری ئەرك و جێبەجێ كردنەوە بوونی نییە، تەنیا ئەوە پێویستە ئەو كردارە لە خزمەتی رزگاركردنی نەتەوەدا بێت.
  • بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا بوومەلەرزەی ڕۆژهەڵات و پێکدادان لە نێوان ناسیۆنالیزمی ئێرانی و کوردیدا
    هەموو لایەک دەبێ باش بزانن کە شارستانیەت و کولتوور شتی دینامیکن و لە رەوتی مێژوودا دەتوانن تووشی ئاڵوگۆڕ بن، بەرز بن یان لەنێوبچن.
  • زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن زەمەن تێدەپەڕێ و لێقەوماوانی کرماشان هێشتا بێ‌ماڵ و حاڵن
    دوایین ڕاپۆرتە پێوەندیدارکان بە بارودۆخی ژیان پاش بوومەلەرزەی ٢١ی خەزەڵوەر لە پارێزگای کرماشان کە زۆرتر له ١٠هزار کوژرا و بریندا لێکەوتەوە، دەری دەخات کە سەرباری تێپەڕینی زۆرتر له سێ هەفته بەسەر ئەم تراژێدیا، هێشتا هیچ هەنگاوێکی شوێندانەر بۆ ساڕێژکردنەوەی برینی زامداران هەڵنەگیراوە.
  • کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم کارەساتی بومەلەرزه لە کرماشان و بێخەمیی ڕێژیم
    ئەمە لە حاڵێکدایە کە بەشێکی کەم لە ماڵە ڕووخاوەکان پشکێندراون و ئاماری بی سەروشوێنەکان هێشتا دیار نییە و مەزەندە دەکرێ کە ئاماری کوژراو و بریندارەکان زۆرتر بێت.
  • قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان قاسملوو، پرسی ژن و ڕاسان
    لە ئاخاوتنێکدا لە ٨ی مارسی ١٩٨٩ی زایینیدا، دوکتور قاسملوو پێداگری لەسەر ئەوە دەکا کە "خەبات بۆ ئەوەی ژن مافی خۆی وەربگرێ، بە هیچ شێوەیەک جودا نییە لە خەباتی میلەتەکەمان بۆ دێموکراسی و خودموختاری."
  • یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن یاسا هەڵاواردەکان ساڵانە میلیاردها دۆلار زیان بە رۆژهەڵاتی ناوەراست دەگەیەنن
    چونکە تا کاتێک ژنانی عەرەبستان بتوانن بە بێ مۆڵەتی پیاوی بنەماڵە – باوک، هاوسەر، جاری وایە تەنانەت کوڕەکەی خۆی – کار بکەن، بڕۆنە سەفەر، کاروباری یاسایی ئەنجام بدەن و بەشێوەیەکی دیکە بەشداری لە ژیانی کۆمەڵایەتی بکەن، وڵات ناتوانێ هەست بە هێزی ئابووری نیوەی دیکەی کۆمەڵگا بکات.
  • ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان ئێرە ڕۆژهەڵاتە بە کاتی کرماشان
    لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بەردەوام باس له نەبوونی خزمەتگوزاری و گوێنەدانی بەرپرسانی ڕێژیم لەو بارەیەوە کراوە بەچەشنێک کە نەتەنیا یارمەتی بە خەڵک نادەن بەڵکوو تەنیا بۆ سەیر و سیاحەت دەچنە شوێنی بوومەلەرزەکە؛ ئەو باسەش لە ڕاگەیەندنەکانی ڕێژیم لەوانەش "ایرنا" و "ایسنا" بڵاو بووەتەوە هەروەها هەندێک لە ڕۆژنامەکانی ڕێژیم وەک "ابتکار" بە تیتری گەورە نووسیان "تور زلزلە گردی!" .
  • ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان ئاو، کۆڵەکەی ستراتیژی داهاتووی کوردستان
    واتای دووهەم: ئەو ڕێژە ئاوە، بۆ وەدیهێنانی خواست و ویستی کۆماری ئیسلامی زۆر کەمە، واتە ژینگە گەورەترین بەربەستی سەر ڕێی کۆماری ئیسلامییە بۆ وەدیهێنانی خەونەکانی.
  • ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن ڕێبەڕیی لێبڕاو و هێزی پێشمەرگەی کاریگەر زامنی سەرکەوتنن
    شەڕی داگیرکەرانی کوردستان بەرامبەر بە نەتەوەی کورد بە گشتی و هێزی پێشمەرگەی کوردستان بەتایبەتی، تەنیا بە ڕوبەڕووبوونەوەی نیزامی نەبەستراوەتەوە بەڵکوو دوژمن لە ڕێگای جیاجیا و یەک لەوان پڕوپاگەندەی بێبنەما بەردەوام هەوڵ دەدات پرش و بڵاوی لە نێو ماڵی کوردان دروست بکات تاکوو بەمشێوەیە زیاتر بتوانێت بە ئامانجە گڵاوەکانی بگات.
  • بورجی بابل بورجی بابل
    رووداوە کۆنە مێژووییەکان و تەنانەت ئوستوورەکانیش دەڵێن بۆ ئەوەیکە کۆمەڵگایەک لاواز بکەی تاکوو خۆی بەرەو پووکانەوە بڕوا، باشتر وایە کە ئاژاوەی تێ بخەی و خۆیان بە خۆیانەوە سەرقاڵ بکەی تاکوو هەم گرفتە سەرەکییەکە لەیاد بکەن و هەم تەنیا بە نێوخۆیانەوە خەریک بن و خۆیان ببنە هۆکاری داڕزاندنی خۆیان.
  • عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ عەلی ئەشرەف مورادی: ئەو ڕێژیمە، کارەساتەکانیش بە دەرفەتێک بۆ سەرکوت، چەوساندنەوە و تۆڵەئەستاندنەوە لەو گەلە مافخوازە دەزانێ
    لە پێوەندی لەگەڵ زەویلەرزەی پارێزگای کرماشاندا، بەرێزعەلی ئەشرەف مەجیدی، ئەندامی جێگری کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وڵامی چەند پرسیارێکی ڕۆژنامەی کوردستانی داوەتەوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:
  • دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک دانیشتن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و چەند سەرنجێک
    بەڵام وتووێژ و کارکردن لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی لە هەندێک بابەت دا زۆر جیاوازییەکی لەگەڵ قسەکردن لەگەڵ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی دا نییە بەڵکوو لەوانەشە خەساری زۆرتر بێت؛ بۆیە لە پێوەندی لەگەڵ ئەو نزیک‌بوونەوە پێویستە چەند خاڵ بەم شێوەی خوارەوە لە بیر نەکرێن.