• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢١ی ژانویەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

دەقی‌ ئاخاوتنی‌ نوێنەری‌ حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لە پەرلەمانی ئوورووپا

زایینی: ٠٤-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠١/١٦ - ٢١:٤١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دەقی‌ ئاخاوتنی‌ نوێنەری‌ حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لە پەرلەمانی ئوورووپا
لۆقمان ئەحمەدی

بەڕێزان!
پێشەكی رێگام بدەم سپاسێكی بەڕێز ئالێكساندێر ئالڤارۆ و هەموو ئەو كەسانەی‌ كە ئەم دەرفەتەیان بە ئێمە داواە لە پەرلەمانی ئورووپا نەزەر و بۆچونی خۆمان دەربڕین. هەروەها دەمهەوێ سپاسی ئەو ئەندام پەرلەمانانی ئورووپا و بەشداربوانی دیكە لەم میزگردەدا بكەم بۆ بەشداریتان لەم میزگردە دا.
بەڕێزان!

حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لە سەرەتای هاتنە سەركاری كۆماری ئیسلامی ئێران تاكوو ئێستا هەموو هەوڵێكی دا بۆ بەدەستهێنانی مافە نەتەواییەكانی گەلی كورد و جێگیركردنی دێموكراسی لە ئێراندا، دیارە حیزبەكەی ئێمە پڕ نفووزترین حیزبی
ئۆپۆزیسیۆنی كوردیە و هەروەها حیزبێكە كە لەنێو ئۆپۆزیسیۆنی دێموكراتیكی ئێراندا رۆل و رێزێكی تایبەتی هەیە.

لە كاتی دامەزراندنی حیزبی ئێمەوە، كە پتر لە ٦٦ ساڵە، تاكوو ئێستا لەو باوەڕەدا بووین و هەین كە بۆ ئەوە مافی مرۆڤی تەك تەكی هاوڵاتییانی ئێران بپارێزرێ، پێویست بە یاسایەكی بنەڕەتی هەیە لە ئێراندا كە هەموو پەیماننامە نێونەتەوەییەكان لەم بوارەدا لەخۆ بگرێ‌ و هەروەها بە روونی مافی هەموو تاكێكی ئێرانی وەكوو یەك لە یاسادا بناسرێ.
لەم پێوەندییەدا ئێمە پێمان وایە كە دەبێ ئازادیی بەیان، مافی راگەیاندن، مافی كۆبوونەوە، مافی دامەزراندنی حیزبی سیاسی و مافی خۆ كاندید كردن لە هەڵبژاردنی ئازاددا، بەبێ جیاوازی بۆ هەموو هاوڵاتییەك دەستەبەر بێ‌.


لە ئێرانی ئەمڕۆدا ئەم مافانە بوونی نیە، رێژیمی ئێستا ِێژیمێكی ئایینیی توندڕەوە كە هەموو ئەم مافانە لەژێر پێ دەنێ.


بێجگە لەم مافانە، حیزبی ئێمە لەو باوەڕە دایە كە بەهۆی ئەوەی‌ كە ئێران وڵاتێكی فرە نەتەوەی فرە ئایینیە دەبێ یاسای بنەڕەتیی ئێران لە دوای كۆماری ئیسلامی مافی نەتەوە ستەم لێكراوەكانی ئێران لە بواری زمان، خۆ ئیدارە كردن، پەروەردە و بەشداری لە دەسەڵاتی سیاسیدا بە روونی بناسرێ.
هەر لەم پێوەندیەدا ئێمە لەو باوەڕە داین كە سیستیمێكی فێدراڵ، دێموكراتیك و سێكۆلار دەتوانێ هەموو مافەكانی‌ نەتەوە و پێڕەوانی ئایینە جیاوازەكان بپارێزێ. سیستیمی فێدرالیزم بە بڕوای ئێمە دەبێ هەرێمی بێ بە پێی جیوگرافیای نەتەوەكان و دەبێ هەر نەتەوەیەك مافی خۆ ئیدارە كردنی لەم هەرێمانە هەبێ و پەرلەمان و دەوڵەتی هەرێمی پێك بێنن.


حیزبی ئێمە لەو باوەڕە دایە كە تەنها ئەم سیستمە فێدراڵیزمە دەتوانێ مافی هەموو نەتەوەكان و هەموو هاوڵاتییانی ئێران بپارێزێ، و هەروەها لەو باوەڕە داین كە سیستیمێكی فێدراڵ هەم بالانسێكی قودرەت پێك دێنێ لە ئێراندا، كە رێگا بە هیچ لایەن یان گرووپێك نادات دەسەڵات پاوان بكا، و هەم سەقامگیری لەنێو خۆی ئێران و لە ناوچەكەدا وەدی دەهێنێ.


بێجگە لەو راستیە كە ئێران لە نەتەوەكانی كورد، توركی ئازەری، عەرەب، فارس، بەلووچ و توركمان پێكهاتووە، چەندین ئایینی جیاوازیمان هەیە وەكوو موسڵمانی شیعە، سوننە، بەهایی، مەسیحی، جوولەكە، یارسان ... هتد و بە بڕوای ئێمە ئەم نەتەوە و ئایینانە تەنیا لە ئێرانێكدا كە دەسەڵات دابەش كراوە دەتوانن بە مافەكانی خۆیان بگەن.

بەڕێزان!
هەر لەم پێوەندیەدا ئێمە لەو باوەڕە داین كە تەنیا دێموكراسی ناتوانێ مافی نەتەوە جیاوازەكانی ئێران بپارێزێ، بەڵكوو وەكوو پێشتر باسم كرد دەبێ ئێران دوای كۆماری ئیسلامی، دێموكراتیك، سێكۆلار و فێدراڵ بێ بۆ ئەوە هەموو نەتەوەیەك و ئاینێك بە مافەكانی خۆی بگا.
دیارە كە باسی داهاتووی ئێران دەكەین، دەبێ باسی ئەوەش بكەین كە چۆن بگەینە ئەم جێگایەی‌ كە باسی دەكەین. ئێمە وەكوو حیزبی دێموكرات چەندین ساڵە هەوڵمان داوە بە شێوەی جیاواز خەبات بە دژی ئەم رێژیمە بكەین و لە حاڵەتی جیاوازدا تەنانەت وتووێژمان لەگەڵ ئەم رێژیمە كردووە بۆ ئەوەی‌ بە شێوەیەكی ئاشتیانە پرسی كورد لە ئێران چارەسەر بكەین، بەڵام وەكوو بۆ هەموو لایەك روونە ئەم رێژیمە ئامادە نەبووە بە شێوەیەكی ئاشتیانە پرسی كورد و نەتەوەكانی دیكە چارەسەر بكا.

نموونەیەكی بەرچاو تیرۆری‌ رێبەری گەلی كورد و سكرتێری حیزبی دێموكرات، د. عەبدولڕەحمان قاسملوو لەسەر میزی وتووێژ بۆ چارەسەری ئاشتیانەی پرسی كورد لەلایەن كۆماری ئیسلامیەوە.
بێجگەلە گەلی كورد و حیزبی ئێمە، خودی جەناحەكانی كۆماری ئیسلامی كە بڕوایان بەم رێژیمە بوو و پێیان وابوو كە دەتوانن لە رێگای رێفۆرمەوە ئێران هەندێك كراوەتر بكەن سەر نەكەوتوونە و وەكوو هەمووتان ئاگادارن ئێستا بەشێكی زۆری ئەوانە كە بە رێفۆرمیست ناسراون، یان لە زیندانن یان لە پەراوێز خراون.

هەروەها كۆمەڵگای نێونەتەوەیی هەوڵێكی یەكجار زۆری داوە كە گیروگرفتەكانی لەگەڵ كۆماری ئیسلامی لەسەر پرسی بەرنامەی ناوەكیی ئەم رێژیمە و چەند پرسی دیكەی‌ وەكوو پشتیوانیی ئێران لە گرووپە تێروریستیەكانی ناوچەكە و دەستێوەردانی ئێران لە وڵاتانی ناوچەدا لە رێگای وتووێژەوە چارەسەر بكا.

بەڵام وەكوو بۆ هەموومان روونە ئەو هەوڵانە بە ئاكام نەگەیشتن، نەك هەر ئەوە، بەڵكوو ئەم رێژیمە رۆژ بە رۆژ توندوتیژتر دەبێ و هەر پەرە بە بەرنامە ناوەكیەكەی دەدات. ئەم راستیە ئەوەمان بۆ دەسەلمێنێ كە ئەم رێژیمە نە ئامادەیە وەڵامی خەڵكی ئێران بداتەوە و نە ئامادەیە وەڵامی كۆمەڵگای نێونەتەوەی بداتەوە.

حیزبی ئێمە و ١٦ حیزبی دیكەی نەتەوە جیاوازەكانی ئێران لە بەرەیەك داین بە ناوی كۆنگرەی نەتەوەكانی ئێرانی فێدراڵ. بێجگەلە كۆنگرەی نەتەوەكان ئێمە لەو باوەڕە داین كە كۆمەڵگای نێونەتەوەیی دەبێ هەوڵ بدەن كە دەرفەت بۆ نزیك بوونەوەی ئۆپۆزیسیۆن بڕەخسێ‌ و هەموو لایەنە جیاوازەكانی ئێران وەكوو ئالتێرناتیڤی ئەم رێژیمە ببینن، لە جیاتی ئەوەی‌ بۆ یەك فەرد یان یەك گرووپ بگەڕن بۆ ئەوەی‌ وەكوو ئۆپۆزیسیۆنی ئەم رێژیمە بیناسێنن.

ئەوەش رادەگەیەنین كە گۆڕینی ڕێژیم و بەدەستهێنانی مافەكانی خەڵكی‌ ئەركی كۆمەڵانی‌ خەڵك‌و نەتەوەكانی‌ ئێرانی‌‌و پشتیوانی‌ سیاسی‌ دەرەوە دەتوانێ‌ بۆ ئۆپۆزیسیون عامیلی‌ موساعید بێ‌ دیارە پشتیوانی‌ سیاسی‌ یەكیەتی‌ ئوروپا دەتوانێ‌ لەو بارەوە كاریگەری‌ خۆێ‌ هەبێ‌.

زۆر سپاس بۆ ئەم دەرفەتە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٧ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و گۆڕان
ــ ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسەدا
ــ ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.
  • سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟ سیستمی پەروەردە و بارهێنان لە ئێراندا بەرەو کوێ؟
    هیچ گیانلەبەرێک نییە کە بتوانێت بێبەش و دوورخراوە لە "پەروەردە و ڕاهێنان" بژیت و پێویستی بەو مەسەلەیە نەبێت، تەنانەت ئەگەر گیانلەبەرێک بە تەنیا لە هەر شوێنێک بژیت، بە تەنیا خۆی پەروەردە دەکات و "چۆنیەتی" ڕێڕەوی ژیانی خۆی دیاری دەکات بۆ ئەوەیکە بتوانێت لە بەردەم ئاستەنگ، کێشە و گرفتەکانی ژیاندا سەرکەوێ و ئەمنییەتی هەمەلایەنەی ژیانی دابین بکات.
  • ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا ڕاسان و ڕۆڵی ژنان لەم دیسکۆرسە‌دا
    ڕاسان لە واتای وشەییدا بە مانای هەڕەشە بۆ لێدان و هەستانەوە و ڕاسبوونەوە بەرامبەر بە هێرشبەرێک بۆ تۆقاندن و دابەزاندنی ورەی دێت.
  • \ "ئازادی، سەربەخۆیی و میریی و گەورەیی"
    ئەگەر تەنیا ئەو دوو ڕستەیەی ئەو رۆژنامەیە و سیاسەتی گشتی بەڕێوەبەرانی رۆژنامەکە و بە روونی سیاسەتی دەسەڵاتدارانی شۆڕشی سمکۆ سەیر بکەین و بیدەینە بەر سەرنج، بە روونی بۆمان دەردەکەوێت، کە خەڵکی کوردستان زۆر پێش ئەوەی ئەرتەشی سوور بۆ مەبەستی بەرگریکردن لە ئەگەری هێرشی ئاڵمان لە خاکی ئێرانەوە، رووبکاتە ئێران خۆی وەک نەتەوەیەک داناوە و باوەڕی بە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەکەی هەبووە.
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    به‌ دوای رووخانی كۆماری كوردستان و له‌ سێداره‌درانی پێشه‌وا قازی مه‌حه‌ممه‌د له ١٠ی خاکەلێوەی ١٣٢٦ی هەتاوی‌(٣٠ی مارسی ١٩٤٧) خه‌باتی حیزبی دێموكرات كه‌وته‌ قۆناغێكی ئه‌سته‌مه‌وه‌، به‌ڵام حیزبی دێموكرات وه‌ك حیزبێكی ڕێنوێن، درێژه‌پێده‌ر و وه‌دیهێنه‌ره‌وه‌ی ئامانجه‌ به‌رزه‌كانی كۆماری كوردستان، ئه‌ركی رێكخستنی بزاڤی میللی- دێموكراتیكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانی درێژه‌ پێدا.
  • ڕاسان و گۆڕان ڕاسان و گۆڕان
    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانیش وەک هەر حیزبێکی دیکە، لە قۆناخی نوێدا پێویستی بە هزری نوێ و هێزی نوێ و رۆئیای دووبارە پێناسەکراو و سیستمی کاری نوێ هەیە.
  • شەپۆلەکانی شار شەپۆلەکانی شار
    شەپۆلەکانی شار پڕە لە هەست و سۆزی نیشتمانپەروەری و نەخشێنەری ئەو جووڵە و راچەنینانەیە کە لە نێو کۆمەڵی کوردەواریدا بە نهێنی و دوور لە چاوی داگیرکەر، بەردەوام لە گەشە و هەڵچووندان.
  • تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە تەیموور مستەفایی: هێزە نیزامییەکانی ئێران نەتەنیا نابێت لە سەرکوتی خۆپێشاندەراندا بەشداری بکەن، بەڵکوو دەبێت هاوکاری بەئەنجام گەیاندنی ئەو حەرەکەتە بن کە بە قازانجی هەموو لایەکە
    دەقی وتووێژی کاک تەیموور مستەفایی، ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلاتی حیزب لەسەر خۆپێشاندانە سەرانسەرییەکانی ئێران و بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوی ئەم کۆمیسیۆنە لەم پێوەندییەدا، لەگەڵ تەلەفزیۆنی تیشک.
  • کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ کاوە ئاهەنگەری: ئیرادەی گشتی کوردەکان لە ئێران، بە هەبوونی ڕێبەرییەکی شیاو و لێوەشاو بۆ ئەم قۆناغە دەتوانێ بەشێک لە هاوکێشەکان بە قازانجی کوردستان بگۆڕێ
    خوێنەرانی بەڕێزی "کوردستان"، سەبارەت بە دوایین بارودۆخی ئێران و کوردستان و هەروەها نەخش و دەوری کورد و حیزبی دێموکرات لە هاوکێشەکاندا، ماڵپەڕی "کوردستان میدیا" وتووێژێکی لەگەڵ بەڕێز "کاوە ئاهەنگەری" چاودێری سیاسی و ئەندامی حیزبی دێموکرات ئەنجام داوە کە لێرەدا دەخرێتە بەر دیدی ئێوەی خۆشەویست.
  • ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی ئێمە و وێژمانەکانی داگیرکراوی و هەڵاوێردراوی
    ئەم گوتارە ئەگەرچی لای گرووپ، ڕێکخراو و حیزبی سیاسیشەوە هەڵگیراوە، بەڵام بەوپێیەی کە ئەم دامەزراوەگەلە لە عەرزی واقیعدا کار دەکەن و پێویستیان بە دانوستان و دانیشتن و وەرگرتنی پووانی جیاواز هەیە، ئەم ڕێکارەیان هەتا ئیستە تا رادەیەک پاساو هەڵگرە؛ وەکوو تر لە ئاستی یەکانگیریی نەتەوایەتی و دینامیزمی کۆمەڵایەتییەوە هەندێک خەساریشی هەبووە کە لێرە ناگونجێ بەسەریاندا بێینەوە.
  • کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا کۆمەڵگەی ئازاد لە سێبەری دێموکراسیدا
    "ژان ژاک ڕۆسۆ"یش لە وتارێکیدا بە ناوی "ڕێککەوتنی کۆمەڵایەتی" دەقەکەی بەم ڕستەوە دەست پێ دەکات: "مرۆڤ سەرەڕای ئەوەیکە بە سەربەستی لە دایک دەبێت، بەڵام لە هەموو شوێنێکی ئەم دنیادا بندەست و دیلە".