• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
١٨ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٢٩ی رێبەندانی ١٣٩٦ی هەتاوی  

راگەیاندنی رۆژی شەهیدانی کوردستان، نەتەوەیی کردنی ئەو نرخانەیە کە خەباتگێرانی کوردستان گیانیان لە پێناوی بەخشیوە (مەجید حەقی)

زایینی: ٢٩-٠٣-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/٠١/٠٩ - ١٠:٣٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
راگەیاندنی رۆژی شەهیدانی کوردستان، نەتەوەیی کردنی ئەو نرخانەیە کە خەباتگێرانی کوردستان گیانیان لە پێناوی بەخشیوە (مەجید حەقی)
مەجید حەقی


٦٧ ساڵ لەمەوبەر لە ‌بەرەبەیانی‌‌١٠ی‌خاکەلێوەی‌ساڵی ١٣٢٦ی‌هەتاوی (١٩٤٧.3.30 زایینی) دا پێشەوا قازی‌، حەمەحوسێن خان‌سەیفی‌قازی ‌(ئامۆزای‌پێشەوا) ‌و ئەبولقاسم‌سەدری‌قازی ‌( برای‌پێشەوا) بە دوای‌حوکم دران لە دوو دادگای‌ناعادلانە ‌و فەرمایشی‌دا بەدەستی‌چەپەڵی‌دوژمنانی‌گەلی‌کورد لە چوارچرای‌شاری‌مەهاباد، واتە هەر لەو شوێنەی‌کە‌٢ی‌رێبەندانی‌١٣٢٤هەتاوی (١٩٤٦.1.22زایینی)دا کۆماری‌کوردستانی‌لێ‌راگەیەندرابوو، لە سێدارە دران و شەهید کران و هەر ئەو رۆژە لەسەر شان و پیلی‌خەڵکی‌بە شەرەفی‌مەهاباد لە گۆڕستانی‌مەلا جامی‌بە خاکی‌پیرۆزی‌نیشتمان سپێردران.


حیزبی‌دێموکراتی‌کوردستانی ئێران لە ١٠ی‌خاکەلێوەی ١٣٥٨هەتاوی (١٩٧٩.٣.30 زایینی) ئەو رۆژەی‌وەک رۆژی‌شەهیدانی‌کوردستانی‌راگەیاند. راگەیاندنی دەی خاکەلێوە وەک رۆژی شەهیدان وەک رووداوێکی لەنەکاو و بۆنەیەکی حیزبی نابێ سەیر بکرێ، بەڵکوو ریشەی ئەو راگەیاندنە دەبێ لە رۆحی بزاڤی نەتەوایەتیی گەلی کورد لە پێناو گەیشتن بە مافی چارەنووسی خۆی دەبێ ببیندرێ.


هەموو نەتەوەیەک خاوەنی هەندێک نرخ و سەمبۆلی هاوبەشن، کە ئەندامانی کۆمەڵگاکە بەیەکەوە دەبەستێتەوە. هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە ٢٦ی سەرماوەزی ١٣٢٥ و دامەزراندنی کۆماری کوردستان لە دووی رێبەندانی هەمان ساڵ خاڵ گۆڕانی گرنگن لە مێژووی بزاڤی نەتەوایەتیی گەلی کورد کە بە کورتی دەتوانین ناوی "پەڕینەوە" لە دۆخی خەباتی عێلەکی بەرەو بەنەتەوە کردنی گەلی کورد ناو ببەین. لەو رووەوە دەکرێ ئەو دوو رووداوە سەمبۆلیکە لە لانی‌کەم روانگەی ئاڵوگۆری نرخە ناوخۆیی‌یەکانی کۆمەڵگای ئەو کاتی کوردستان، هەلومەرج و نرخە سیاسییەکانی جیهانی ئەو کات، سەرچاوە سروشتییەکانی کۆمەڵگای کوردەواری و دەوروبەر لێک بدەینەوە. بەو پێیە راگەیاندنی دەی خاکەلێوە وەک رۆژی شەهیدانی کوردستان، هەروەک دیاری کردنی ٢٦ی سەرماوەز بە رۆژی پێشمەرگە بە هەنگاوێک بەرەو نەتەوەیی کردنی ئەو نرخە حیزبییانە دادەنرێن کە شوێن دادەنێنە سەر نرخە ناوخۆیی و سروشتییەکانی کۆمەڵگای کوردستان و دەبنە هۆی گەشە سەندنی ناسنامەی هاوبەشی نەتەوە بندەست بەڵام خۆ راگرەمان.


ئا لەو روانگەیەدا، ئەمڕۆ خەباتی ئێمە لە پێناو دیاری کردنی مافی چارەنووس بە پێی هەلومەرجی ئەمڕۆیی ناوخۆیی و ناوچەیی واتا بەخشتر شی دەکرێتەوە و فەلسەفەی بوونی حیزبێکی نەتەوایەتی و بزاڤی نەتەوایەتی لە روانگەی گەشە کردنی کۆمەڵگادا روون‌تر دەبیندرێ. حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە راگەیاندنی رۆژی شەهیدان و رۆژی پێشمەرگە لە ٢٦ی سەرماوەزدا، هەنگاوێکی لەنەکاو "ابتدا بە ساکن"ی هەڵنەگرتووە، بەڵکوو وەک درێژەی رەوتی گەشەکردنی بزووتنەوەی نەتەوایەتیی گەلی کورد، وەک ئەرکی حیزبێکی پێشڕەو لە بزاڤی نەتەوایەتیدا دەست پێکەری جووڵانەوەیەکی رادیکاڵی نەتەوایەتی ــ کۆمەڵایەتی و دێکۆنستراکتیڤی کۆمەڵگا بوو. ئەو هەنگاوە خاوەنی ریشەی مێژوویی خۆی بوو، لە یەک جێدا لە دەستی پێنەکرد و دیاردەیەکی کورتخایەن نەبوو، بۆیە دیاردەکانی پێوەندیدار بە دەستپێک و خەباتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەکرێ و دەشێ لە روانگە جۆراوجۆرەکانەوە لێی نزیک ببین و گوتاری نەتەوایەتیی بزاڤی گەلی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان لە روانگەی نرخە نەتەوایەتییەکانی ئەو بزاڤە دەشێ شی بکرێنەوە.


پەیامێک کە پێشەوای نەمری کوردان، قازی محەممەد بە گەلی کوردی دا، لە وەسیەتنامەکیدا روونە، ئەو داوای خەبات، یەکگرتوویی، خوێندن و پێشکەوتنی بێ وەستان و بڕوا بە خۆبوون و کەسایەتی خۆ دەکات. دۆزینەوەی کەسایەتیی "خۆ" دۆزینەوەی ناسنامەی تاکەکەسی و نرخە هاوبەشەکان و لە ئاکامدا دۆزینەوەی پێناسەی نەتەوایەتیی خۆیە. لەو رووەوە دامەزراندنی حیزبی دێموکراتی کوردستان، هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە مەهاباد، راگەیاندنی دووی رێبەندان و بەداخەوە لە سێدارەدانی پێشەوا قازی محەمەد و زۆر لە رێبەرانی جووڵانەوەی نەتەوایەتیمان لە رۆژهەڵاتی کوردستان، ستراتێژیی بزاڤی نەتەوایەتیی گەلی کوردیان بە پلانێکی نوێ و خوێندنەوەیەکی تازە هێنایە کایەوە کە گەشەکردن و بە ئامانج گەیاندنی ئەرکی نەوەی ئەمڕۆیە. لەو رووەوە بە نەتەوەیی بوونی رۆژی شەهیدان لە راستیدا بە نەتەوەیی کردنی هەموو ئەو بەها گرانانەیە کە شەهیدانی کوردستان لە پێناوەی ئامانجەکانیان گیانیان فیدا کردووە

بە هیوای ئەو رۆژە

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٨ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ ڕاسان و پێشمەرگە
ــ ژن و سیاسـەت
ــ گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگریی نەتەوەیەکه
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.
  • ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟ ئەرکەواز لە کوێیە و ئەرکەوازی کێن؟
    ئەرکەواز لە باکوور و باکووری ڕۆژهەڵات و ڕۆژهەڵاتەوە پاڵی داوەتە داوێنی (پشتکێو)ەوە و لە باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتیشەوە دەبەسترێتەوە بە شاخی (بیورەواز) و لە باشوووری ڕۆژئاواشەوە پاڵی داوەتە شاخی (کەڵەک) کە بەرجەوەندی شار چەشنی دۆڵێکی بەرینی سەرسەوز بە بەرزی و نەوییەوە دەردەکەون و بینا و گەڕەک و کۆڵانەکانی لە نێوان دیمەنی سەرسەوز و داوێنی کێو و کەنار جۆگە و ئەو چەند کێوەدا بە جوانییەکی سەرنجڕاکێشەوە دەردەکەون.