• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٣ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠٤ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ئەخلاق و سیاسەت لە روانگەی هێندێک لە فیلەسووفانەوە (مریەم عەلی پوور)

زایینی: ٢٠-٠٤-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/٠١/٣١ - ١٦:٥٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ئەخلاق و سیاسەت لە روانگەی هێندێک لە فیلەسووفانەوە (مریەم عەلی پوور)
مریەم عەلی پوور

زۆر وشە هەن رۆژانە بەکاریان دەبەین و زۆر جاریش لە مانا و لێکدانەوەیان بە هەڵە تێدەگەین و یان بە هەڵە کەڵکیان لێ وەردەگرین. یەکێک لەو وشانە کە هانی دام بۆ نووسینی ئەو بابەتە وشەی ئەخلاقی سیاسی بوو.

دەمەوێ لە سەرەتاوە ئەوە بڵێم کە ئەو نوسراوەیە بنەمای لێکۆڵینەوەیەکی ئاکادیمیکی و زانستی نییە، لە بەر ئەوەی کاری پسپۆری من لەو بارەوە نییە، بەڵام سەرچاوەی ئەو نووسراوە لەسەر بنەمای خوێندنەوەی رۆژانەی خۆمە.

لێرەدا چەندین پرسیار دێتە پێش وەک: ئایا ئەخلاق و سیاست دوو دیاردەی جیاوازن؟ ئەخلاق و سیاست پێوەندییان بەیەکەوە هەیە؟ ئایا ئەخلاق چەمکێکی تاکی (شەخسی)ی مرۆڤە و سیاست چەمکێکی کۆمەڵایەتی، یان گشتییە؟ ئایا پرسی ئەخلاق دەتوانێ پرسێکی کۆمەڵایەتی بێت؟

بێ گۆمان وڵامی ئەو پرسیارانە و زۆر پرسیاری‌تر لەو شێوەیە پێوەندیی بە سروشتی مرۆڤەکان و سروشتی کۆمەڵگەوە هەیە. کاتێک باس لە ئەخلاق دەکرێ، یەکەم شت کە بەمێشکی زۆربەی ئێمەی مرۆڤەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دێت و دەچێ، لایەنی نەرێنی یان کردەوە خەراپەکانە. بەڵام فەلسەفەی ئەخلاق وەک دوو رووی سکەکە وایە، هەم لایەنی ئەرێنی هەیە و هەم لایەنی نەرێنی یان دەتوانین بڵێین کە پێک هاتووە لە چاک و خەراپ.

ئەخلاق یەکێک لە بەشەکانی فەلسەفەیە کە باس لە پرسیار و وڵامە ئەخلاقییەکان دەکات وەک: چاک و خەراپ، هەڵسەنگاندن و لێکدانەوەی بابەتەکان، بە باش و بە هەڵە زانینی کارێک یان کردەوەیەک، راستی و نادروستی و .....

هەر چەند باسکردن لە فەلسەفەی ئەخلاقی سیاسی خۆی بابەتێکی بەربڵاوە و زۆر باس هەڵدەگرێت و من لەو نووسینەمدا خۆم لێی نادەم و هیوادارم چەمکی ئەخلاقی سیاسی ببێتە باسێکی جیددی لە ناو ریزەکانی حیزب و ریکخراوە سیاسییەکانی کوردی و کەسانی شارەزا لەو بوارەوە بەوردی وتار و بابەتی لەسەر بنووسن.

ئەخلاق

ئەخلاق یانی رەفتار و کردەوەی هەر مرۆڤێک یا هەڵسوکەوتی مرۆڤەکان چ بە چاک و چ بە خەراپ، داب و نەریت و پرینسیپەکانی ژیان. ئەخلاق بەشێکە لە بیروڕا یا هەڵسوکەوتی مرۆڤێک لە کۆمەڵگەدا. یا بە واتایەکی دیکە ئەخلاق بەو بایەخە مرۆڤانەیە دەگوترێت کە بۆ کۆنترۆڵ کردنی هەلسوکەوتی مرۆڤ و هەروەها بنەمای جیا کردنەوەی کردەوەی باش و خەراپەکان لە یەکتری.

زۆر بە زمانێکی ساکار دەتوانین بڵێین پرسی ئەخلاق، پرسێکی کۆمەڵایەتییە و نۆرم، پرنسیپ و داب و نەریتەکانی باو لە کۆمەڵدا دەگرێتەوە.

فەلسەفەی ئەخلاق لە یۆنانی کۆنەوە و لەلایەن سێ فیلەسووفی گەورەی وەک ئەفلاتوون، ئەرستۆ و سۆقەرات هاتە گۆڕی و لەگەڵ سەرهەڵدانی رێنەسانس و سیستمی مۆدێرنیت چەمکی ئەخلاق یانی ئەو ئەخلاقەی لای ئەو سێ فیلەسووفە جێگای باس و گفتوگۆ بوو، شوێنی خۆی دا بە یاسا و رێساکان. هەروەها ئەو چەمکە لەلایەن فیلەسووفی تر بەو شێوە یان بە شێوەی تر و بە تایبەت لە شێوەی چەمکی ئەرکخوازی کەلە بۆچوونەکانی ''کانت'' بوو هاتە ئاراوە. یانی هەنگاو بە هەنگاو فەلسەفەی ئەخلاق کە یەکێک لە دیاردە گرینگەکانی کانت بوو هاتە ژێر باس و ژێر توێژینەوە.

هەر چەند ئەخلاق زیاتر وەک چەمکێکی فەلسەفەیی ئاماژەی پێی دەکرێ و بە درێژایی مێژوو باسی فیلەسوفان بووە، بەڵام بە داخەوە فەلسەفەش تا ئێستا نەیتوانیوە کێشەی ئەخلاق یەک لا کاتەوە. فیلەسوفان بۆچون و ڕوانگەی جیاوازیان لە سەر چەمکی ئەخلاق و سیاسەت هەیە و هەروەها لە سەر پێوەندی ئەو دوو چەمکە بە یەکەوە.

بۆ نمونە ئەفلاتون و ئەرستۆ ئەخلاق بە کۆڵەکەی سیاسەت دادەنین. بەڵام لەڕوانگەی نیکولو ماکیاوەلی ئەخلاق و سیاست هیچ پیوەندیەکیان بە یەکەوە نییە. ئەو پێی وایە کە سیاسەت یانی وەدەست هێنانی دەسەڵات وهێز و ئەخلاق هیچ پێوەندیەکی بە دەسەڵات و هێزەوە نییە. ماکیاوەلی زۆر بە راشکاوانە دەڵێت: پێویست نییە سیاستمدارێک پابەند بێت بە رەوشتە باشەکان، بەڵکو بۆ وەدەست هێنانێ دەسەڵات و مانەوە لە دەسەڵاتدا هانیان دەدات بۆ فێڵ و درۆ و کەڵەک. لە ڕوانگای ماکیاوەلی سیاستمداری باش دەبێ هەم شێر بێت و هەم ڕێوی. ماکیاوەلی پێی وابووە پێویست ناکات ”میر“ خاوەنی ئەخلاقی باش بێت گرینگ ئەوەیە کە بە ڕەواڵەت خۆی بە مرۆڤێکی باش پێشان بدات. ئەو هەموو ڕا و بۆچونەکانی وەک کتێبێکی کاری (Praktisk hهndbok) بە ناوی ”میر“ (شازادە) یابە نۆروێژی(Fyrsten) بۆ میری وڵات دەنووسێت بۆ ئەوەی لە کاتی وەدەست هێنانی دەسەڵات کەڵکی لێ وەرگرێت. ئەو کتێبە ٥ ساڵ دوای مەرگی ماکیاوەلی چاپ و بڵاو دەبێتەوە. تۆێژینەوەکانی ماکیاوەلی لە سەر ڕووداوەکانی سیاسی بوو. ئەو سیاسەت و ڕێبەرانی سیاسی بەو شێوەی کە هەبوون باس دەکرد نەک بەو شێوەی کە دەبێ بەبن.
لە دوای ماکیاوەلی، توماس هۆبز درێژەدەری ئەو بیرو بۆچوونانەی ئەو بوو بەڵام بە شێوەیەکی تر. هۆبز باوەری بەوە بوو کە بۆ ئازادی کەسێک، دەبێ ماف و ئازادی کەسێکی تر یا کەسانی تر زەوت بکرێ یا ژێر پێ بخرێ. یا دەڵێت: ”مرۆڤ لە ئاست مرۆڤدا گورگە “.

بەڵام کانت بە پێچەوانەی ئەوان بیر دەکاتەوە و ئەو پێی وایە کە مرۆڤێکی سیاسی دەبێ خاوەنی ئەخلاقێکی باش و شایستە بێت. هەر بۆیە بەو
شێوە باس لە ئەخلاقی مرۆڤێکی سیاسی دەکات و دەڵێت:
ئەوەی بۆ خۆت رەوا دەبینی بە خەڵکیش رەوا ببینە.
یەکێک لە کردەوەکانی مرۆڤێکی بە ئەخلاق ئەوەیە کە دان بە هەڵەکانی خۆێدا بنێت.

لادان لە شتە گشتیەکانی کۆمەڵگە دەچێتە ناو خانەی بێ ئەخلاقیەوە بۆیە گرینگە بۆ مرۆڤێکی بە ئەخلاق لەو شتە گشتیانەی کۆمەڵگە لا نەدات.

هەموو ئەو کارانەی کە بە بێ ئەخلاقیان دەزانین پاساو بۆ ئەنجامدانیان نەهێنینەوە.

لە روانگەی کانتەوە ئەخلاق تەنیا تایبەت بە کردەوە و رەفتارەکانی مرۆڤە. ئەوە ئەخلاقە کە مرۆڤ لە ئاژەڵ ( حەیوانات) جیادەکاتەوە. هەروەها ” کانت“ پێی وابوو کەسێک دەبێت بە مرۆڤێکی خاوەن ئەخلاق کە هەست بە ئەرک بکات نەک ئەوەی کە لەبەر بەرژەوەندی⁄ قازانج، ترس، سەزادان، پاداش یا یاسایەک ناچاری بکات بۆ کردنی کارێک یا ئەرکێک.

سیاسەت
بۆچوونی زۆر جیاواز هه‌یه‌ بۆ پێناسه‌کردنی سیاسه‌ت و ئه‌وه‌ی زۆربه‌ی زانایان و فیلەسوفان له‌ سه‌ری کۆکن و ده‌ڵێن سیاسه‌ت یانی:
پرۆسه‌ی بریاردان، هونه‌ری که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ده‌رفه‌ته‌کان،حوکم کردن له‌ سه‌ر مرۆڤه‌کان، به‌ربه‌رکانی کردن بۆ وه‌ده‌ست هێنانی ده‌سه‌ڵات و هێز یا بۆ ڕاگرتنی ده‌سه‌ڵات و هێز، په‌یوه‌ندی نێوان مرۆڤه‌کان، یا به‌گشتی له‌ وڵاتێکدا سیاسه‌ت یانی پرۆگرامێک بۆ به‌رێوه‌بردنی کاری ده‌وڵه‌ت وه‌له‌ئاستی نێوده‌وڵه‌تیشدا یانی په‌یوه‌ندی له‌نێوان دوو یا چه‌ندین ده‌وڵه‌ت.

یونانییه‌کان به‌و شێوەیە‌ سیاسه‌ت پێناسه‌ ده‌که‌ن که‌ ده‌ڵێن سیاسه‌ت یانی" هونه‌ری رێکخستنی کۆمه‌ڵگه‌" یان " هونه‌ری مومکین بۆ به‌دیهێنانی ئیده‌و فکری سیاسی".

ئەخلاق و سیاسەت

زۆربەی فیلەسوفان لە سەر چەمکی ئەخلاق ئاماژە بە دوو خاڵ دەکەن

کە دەڵێن بۆ مرۆڤێکی سیاسی خاوەن ئەخلاق پێویستە:

یەکەم: ئازادی و هەبوونی ئیرادە. یانی مرۆڤ بەویست و داخوازی خۆی کارێک بکا، نەک بە زۆری پێی بکەن. ئەگەر کارێک بە زۆر پێت بکەن هەر چەند ئەو کارە باشیش بێت ئەوە دەچێتە ناو خانەی بێ ئەخلاقیەوە.

دووهەم: هەست کردن بە بەرپرسایەتی. کاتێک کەسێک هەستی بە بەرپرسایەتی کرد بۆ بەجێگەیاندنی کارێک، ئەگەر ئەو کارە لەو کاتدا دەستکەوت یا ئاکامی باشیشی نەبوو، بەڵام مرۆڤەکە لە سەر ئەو باوەڕە بوو کە کارەکەی دەرەنجامێکی باشی دەبێت، بە جێگەیاندنی ئەو کارە دەچێتە ناو خانەی ئەخلاقی باشەوە.

هەر کات باسی سیاسەت دەکەین ناتوانین خۆ لە دەوڵەت دوور کەینەوە و بە پێچەوانەکەشی. کە واتە سیاسەت و دەوڵەت پێکەوە گرێدراون. هەروەها ئەوە مرۆڤەکانن بریاری ئەو یاسا و ڕێسایانە دەردەکەن، هەر بۆیە دەتوانین بڵێین کە ئەخلاقی مرۆڤەکان بە باش و خەراپ کاریگەری هەیە و دەبێت لە سەر شێوازی کاری سیاسی یا بەڕێوەبەری دەسەڵات و دیاری کردنی ئەو یاسا و ڕێسایانە. ” هێگل “ بڕوای وایە کە ئەخلاقی دروست بۆ کۆمەڵگەیەک لە بوونی دەوڵتێکی ئازاددا دێتەدی کە یاسای دروست و باشی هەبێت.

روانگەی ئەفلاتون لە سەر دەوڵەت و ئەخلاق دەڵێت: وڵاتێک یا تەنانەت تاکێکیش کە پەنا بۆ توند و تیژی و شەڕ دەبات، هۆی ئەوەیە کە پایەی بنەما ئەخلاقیەکانی لاواز و لەرزۆکە. هەر بۆیە لە روانگەی ئەفلاتونەوە ئەو دەوڵەتە یا ئەوتاکە بێ ئەخلاقە کە پەنا بۆ شەڕ و توندو تیژی دەبات.
ئەگەر بەمان هەویت نمونەیەکی دەوڵەت و حکومەتێکی بێ ئەخلاق نێو بەرین دەتوانین بڵێین باشترین نمونە کۆماری ئیسلامی ئێرانە و هەروەها هیچ یەک لە سیاستمدارانی کۆماری ئیسلامیش خاوەنی ئەخلاقی سیاسی باش نین.

زۆر لە فیلەسوفان دەڵێن دوو شێوازی ئەخلاق هەیە، یەکەم ئەخلاقی تاک کە تایبەت بە خودی مرۆڤە وەک کەسایەتی خۆی و دووهەم ئەخلاقی کۆمەڵ کە بە پێی یاسا و ڕێساکانی سیاسیەوە، کۆمەڵە رەفتارێک بۆ کۆمەڵگە دیاری دەکرێ و خودی ئەو یاسایانەن کە فەرمانەروایی ئەخلاقی کۆمەڵگە دەکەن. کە واتە جیاوازی نێوان ئەخلاق و سیاسەت هەمان جیاوازی نێوان بنەما ئەخلاقیەکان و بنەما یاساکانە.

زۆربەی زۆری مرۆڤەکان لە ڕوانگەی ئەخلاقیەوە چاو لە هەڵس و کەوت یا کار و کردەوەکانی سیاستمدارن دەکەن و هەڵی دەسەنگێنن.
پاراستنی ماف و دادپەروەری لە کۆمەڵگەدا یەکێک لە بنچینەکانی ئەخلاقە. وە بەدی هێنانی ماف و دادپەروەریش لە کۆمەڵگەدا ئەرکی دەسەڵاتی سیاسییە. کە واتە دەبێ خەڵک متمانەی بە دەسەڵاتی سیاسی هەبێ. ئەوەش پێمان دەڵێت کە هەبوونی ئەخلاقێکی باش بۆ مرۆڤێکی سیاسی پێویستە.

بە چاو خشاندنێک بە سەر ئەو بیر و بۆچۆنانەی فیلەسوفان و پێناسە لە سەر ئەخلاق، پێ تان وا نییە هۆی سەرەکی هەموو ئەم کێشە کۆمەڵایەتی و سیاسیانە، لاوازی ئەخلاقی سیاسییە لە ناو کۆمەڵگەدا؟
دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە پێناسەی فەلسەفەی ئەخلاقی ماکیاوەلی کەڵک وەردەگرن کە لە سەر درۆ و فێڵ و کەڵەک پێ دادەگرێ و ئەوەش جێگای رەزامەندی زۆربەی خەڵک نییە.

من پێم وایە بۆچونی کانت لە سەر ئەخلاق و سیاسەت باشترین و گونجاوترین بۆچونە بۆ کۆمەڵگەی کوردی. وڵامی ئەو پرسیارە کە ئایا زۆربەی سیاستمدارانی ئێمەی کورد خاوەنی ئەخلاقی سیاسی لەسەر بۆچوونی کانت هەن یا نا، دەی هێڵمەوە بۆ خوێنەرانی ئەو بابەتە.

هیوادارم بۆ ئەوەی کۆمەڵگەیەکی سالم، بە ئەخلاق، ئازاد و دێموکراتیکمان هەبێت، حیزب و ڕێکخراوە سیاسیەکانی کوردی لە رێگای سمینارو خولی راهێنان، باسی ئەخلاق و بە تایبەت ئەخلاقی سیاسی بەخەنە ناو دەستوری کاری رۆژانەیان.

ناوەڕۆکی ئەم بابەتە را و تێبینیی نووسەرە و ماڵپەڕی کوردستان میدیا لێی بەرپرسیار نییە
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.