• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

ڕاسان و پشتیوانانی

زایینی: ٠٦-١٢-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٩/١٦ - ١٠:٥٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
ڕاسان و پشتیوانانی
کەریم پەرویزی

ڕۆژی پێنج‌شەممە ١١ی سەرماوەز، ١ی دێسامبری ٢٠١٦ لە ئەنستیتۆی فەڕانسە بۆ ڕۆژهەڵاتی نزیک، کۆڕێک بەڕێوە چوو کە پرۆفیسۆر ستێفان لاکروا بەڕێوەی برد و تێیدا باسی لە سیاسەتە ستراتژیک و بناغەییەکانی عەرەبستان و هەروەها ستراتژیی ئەو وڵاتەی لە ناوچەکەدا کرد.

لەو کۆڕەدا ستێفانی لێکۆڵەر و ئاکادمیک، بە شێوەیەکی زانستی و ورد دەستی خستە سەر ئەو خاڵە گرنگانەی سیاسەت و داڕشتنی دەسەڵات لە وڵاتی عەرەبستان و بۆ من کۆڕێکی گرنگ و جێگای لێ‌وردبوونەوە و فێربوون بوو.

لێرەدا مەبەستم نیە کە بڕۆمە نێو وردەکاریی باسەکانی ئەو پرۆفیسۆرە و قسەکانی دووپاتە بکەمەوە، بەڵام مەبەست لە یەک خاڵی گرنگی باسەکانی ئەو کۆڕە بوو کە پێویست بە ڕاوەستان و بیر لێ‌کردنەوە دەکا.

لە باسەکانی پرۆفیسۆر ستێفاندا هاتبوو کە؛ سیاسەتی ستراتژیکی عەرەبستان لە سەر بنەمای هاوپەیمانی لەگەڵ ئامریکا داڕێژراوە و ئەمە یەکێک لە چوار کۆڵەکەی سەرەکیی سیاسەت و دەسەڵاتداریی ئەو وڵاتە پێکدێنێ. بەڵام لە دوای هاتنە سەرکاری ئیدارەی ئۆباما و کشانەوەی هێزەکانی ئامریکا لە عێراق و کەمکردنەوەی هێزیان لە ناوچەکە، عەرەبستان پیداچوونەوەی بە سیاسەتەکانیدا کرد و بڕیاری دا کە خۆی راستەوخۆ دژی مەترسییەکانی سەر ئەو وڵاتە بوەستێتەوە و هەوڵی پێکهێنانی هاوپەیمانیی دیکەی دا.

تا ئێرە شتێکی ئاسایی دێتە بەرچاو، بەڵام گەر لە کرۆکی باسەکە ورد ببینەوە، هەندێک شتی ئەساسیمان پی دەڵێ.

یەکەم خاڵی گرنگ ئەوەیە کە ستراتژیی دەسەڵاتداریی عەرەبستان لەسەر ئەساسی هاوپەیمانیی لەگەڵ ئامریکا داڕێژراوە و یەکەم هاوپەیمانی ناوچەیی ئامریکا عەرەبستان بوو. ئەمە لەکاتێکدایە کە دەسەڵاتی عەرەبستان لەگەڵ خەڵکانێک لە نێو عەرەبستان بەرەوڕوویە کە ئامریکا بە سەرچاوەی خراپە لە جیهاندا دەناسن! بەڵام بەرژەوەندیی وڵاتی عەرەبستان و ستراتژیی ئەو وڵاتە گرێدراوە بە شتێکەوە کە لەگەڵ ئیدئۆلۆژیی خەڵک یەک ناگرێتەوە. بەڵام لە نێو نەتەوەی کورددا هەن کەسان و ڕەوتگەلێک کە سیاسەت و دەسەڵاتداری و تەنانەت بزاڤی ڕزگاریخوازیش بە ئیدئۆلۆژیەکی زۆر چەقبەستوو دەبەستنەوە و پێیان وایە کە تۆزقاڵێ لە دێڕەکانی نێو کتێبەکانی دووسەد ساڵ پێش ئێستا دوور بکەویەوە، ئەوە لە درگای جەهەننەم نزیک دەبیتەوە!

خاڵێکی گرنگی دیکە ئەوەیە کە وڵاتێکی وەکوو عەرەبستان، بە داهاتی ساڵانەی نەوتیی لانیکەم ١٨٠ میلیارد دۆلار و لانی زۆر ٣٦٠ میلیارد دۆلار و داهاتی بە دەیان میلیاردیی پیشەسازی و حەج و عومرە و ... و هەروەها بە سەردان کردنی ساڵانە دەیان میلیۆن موسڵمان لە تەواوی دونیاوە و هاوپەیمانیی لەگەڵ زلهێزەکانی جیهان و زۆر شتیتر، کاتێک ئاڵوگۆڕ لە سیاسەتی جیهانی و ناوچەیی پێکدێ، بە دوای هاوپەیمانی نوێ دەگەڕێ و هەست بەو پێویستیە دەکا کە بەرژەوەندییەکانی بە ڕێگای دیکەوە دابین بکا.

بەڵام لە نێو کورد و بەتایبەتی کوردی ڕۆژهەڵاتدا، پەیدا دەبن کەسانێک کە دەڵێن، ڕاسانی ڕۆژهەڵات دەبێ تەنیا لەسەر شانی بەشێک لە خەڵکی کوردی ڕۆژهەڵات بەڕێوە بچێ و نابێ بەدوای هیچ پشتیوان و هاوپەیمانێکدا بگەڕێ و تەنانەت لە نێو خودی کوردیشدا دەبێ بەگژ هەموو کەسدا بچێتەوە و دەبێ گەر باسیان کرد کە کورد پێوەندیی بە فڵان شوێنەوە هەیە و یان ڕاسان بە دڵی فڵانە شوێنە، دەبێ هەر زوو هەڵوێست دژی هەموو دونیا و هەموو جیهان بگرێ تاکوو بیسەلمێنێ کە ڕاسان، سەربەخۆیە!

ڕاسانی ڕۆژهەڵات ئیرادەی گەلی کوردە بۆ بەگژدا چوونەوەی ستەمکار و سەرەڕۆیی زاڵ بە سەر کوردستاندا و بۆ گەشەکردن و بەهێزبوونی ڕاسان، پێویستی بە دۆزینەوەی دۆستی زیاترە، نەک بەدوژمنکردنی هەموولایەک.
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.