• ڕۆژنامەی کوردستان
  • گۆڤاری ئاگری
  • گۆڤاری بیری خوێندکار
  • گۆڤاری لاوان
  • گۆڤاری ژنان
  • کەناڵی تەلەفزیۆنی تیشک
  • گۆڤاری نەرگز
٢٠ی فێڤریەی ٢٠١٨ی زایینی - ٠١ی رەشەمەی ١٣٩٦ی هەتاوی  

دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست

زایینی: ١٣-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٦/٢٢ - ١٨:١٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
دەوڵەتی کوردستان، کیانێک بۆ ژیانی سەربەست
کەریم پەرویزی

رێفراندۆمی هەرێمی کوردستان کە بڕیاریان داوە لە ٢٥ی سێپتامبر، ٣ی رەزبەر بەڕێوەی ببەن، هەنگاوێکی مێژوویی کوردستانی باشوورە بۆ نزیکبوونەوە لە ئاواتێکی لەمێژینەی کورد و دووبارە بونیاتنانەوەی کیانێکی نەتەوەیی کە دوای کۆماری کوردستان و ئەزموونی هەرێمی کوردستان هەم درێژەدەری ئەو رێگایە و هەم گەشەکردنی رەوتی مافخوازیی کۆمەڵگایەکە کە سەرەڕای هەموو کەندوکۆسپە مێژوویی و ستراتێژیک و ناوچەییەکان، قۆناغێکی گرینگ و بنەمایی دەبڕێ و ئیتر لێرە بەدواوە، کتێبە مێژووییەکان بەرگە هەنووکەییەکان تەواو دەکەن و بەرگی نوێ دەست پێدەکا.

رێفراندۆم و ڕاوەرگرتن لە خەڵکی دانیشتووی هەرێمێک بۆ ئەوەی بە بەرچاوی هەموو دونیاوە، بزانن کە ئەو خەڵکە چییان دەوێ و لەو خەڵک و کۆمەڵگایە بۆ دیاریکردنی مافی چارەنووسیان پرسیار دەکرێ، دیاردەیەکی دێموکراتیک و سەردەمیانەیە و رێزگرتنە لە ئیرادەی کۆمەڵگا و هاوکات شێوازێکی مۆدێڕن و سەردەمیانە و ئاشتیخوازانەیە بۆ دەنگ هەڵبڕینی گەلێک. لە مێژوودا و لەئێستا و داهاتووشدا زۆرجار نەتەوە و گەلانی جیهان بۆ ئەوەی رای خۆیان و ویستەکانیان دەرببڕن، رێگایان لێ گیراوە و دەگیرێ و زۆر جار ناچاریان کردوون و دەیکەن کە پەنا بۆ شیوازی توندوتیژانە بۆ دەربڕینی خۆیان و سەلماندنی ئیرادەی خۆیان ببەن. بەڵام رێفراندۆم ئاشتیخوازانە و رەواترین شێوازە کە تەنیا سەرەڕۆ و داگیرکەر و تاوانکارەکان دژایەتیی دەکەن و کۆماری پەت‌وسێدارەی ئیسلامییە کە بە روونی و بەوپەڕی رووهەڵماڵاویەوە دژی راپرسی لە گەلێک، هەڕەشە دەکا و دژی دەوەستێتەوە.

جیا لە خودی پرسی رێفراندۆم، ئاکامی ئەو رێفراندۆمە، هەڵگری مانا و واتای گرنگە و مەبەستی سەرەکی کە هێزە سیاسیەکان بەرەو چنینەوەی ئەو ئاکامە هەوڵ دەدەن جێگای بایەخی ئەساسییە، ئەویش سەربەخۆبوونی نەتەوەیەک و لەدایکبوونی کیانێکی نوێ و دامەزراندنی دەوڵەتە کە لە نێو نەتەوەکانی جیهاندا سەرێک بە سەران زیاد دەبێ.

سەربەخۆیی کوردستانی باشوور و دامەزراندنی دەوڵەتی کوردستان لەو بەشە لە نیشتمان، باڵاکردنی ئیرادەیەکی مافخوازی و ئۆگریی بۆ سەربەستی و رزگارییە کە خەڵکێک بە ناوی نەتەوەی کورد و کۆمەڵگای کوردستان دوای سەدان ساڵ ژێردەستی و سەرکوت و زەوتکردنی هەموو ماف و جەوهەری بوون و ژیانیان و خەوشدارکردنی ناسنامەی تاک و کۆ و کۆمەڵگایان، دووبارە دێنەوە نێو مێژوو و رێگە نادەن چیدی ستراتژی و سیاسەت و مێژوو و ژیان بە بێ ئەوان بنووسرێتەوە، ئیتر کوردستانیش لانیکەم لە بەشیکی دا وەکوو بکەر و خاوەن روئیایەکی کردەیی لە نێو هاوسەنگی و لاسەنگیەکاندا دەور دەگێڕێ و لە دوورەوە چاو لەدەست نابێ بزانێ چی بۆ دەنووسن.

رەنگە کەم‌وکووڕی و گرفت و کەندوکۆسپەکانی کوردستانی باشوور و ئەزموونی ٢٥ ساڵەی حکوومەتداری لەم بەشەدا وا لە هەندێک کەس بکا کە بیر لە گرفتەکانی دوای سەربەخۆیی بکەنەوە ونیگەرانییان هەبێ، بەڵام چاک کردن و هەوڵدان بۆ گەشەکردن و دژایەتیی گەندەڵی و پرۆسەی چاکسازی و گۆڕانکاریی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی، پرۆسەیەکی دوور و درێژە و چاکسازی و گۆڕانکاری لە نێو هەموو نەتەوەکاندا ئەوکاتە هەنگاوی قورس وقایمی بۆ هەڵگیراوە و گەڕانەوە بۆ دواوەی نەبووە کە لە نێو کیانێکی سەربەخۆدا جێبەجێ بکرێ. بەو واتایە کە رەنگە دەوڵەتی سەربەخۆ، خۆبەخۆ نەبێتە هۆی دادپەروەری و چاکسازی، بەڵام بە بێ دەوڵەت و کیانێکی رزگار، هەموو هەنگاوێکی چاکسازی و ئازادیخوازی ئەگەری گەڕانەوە بۆ دواوەی زۆرە.

کیانی سەربەخۆ خاڵی کۆکەرەوەی هەموو بەرژەوەندییەکان دەبێ و هەموو خولیا و ئاواتەکانی دەکرێ تێدا کۆبکرێتەوە و لە راستیدا بونیاتی بینایەکی بەرز و قایم بێ کە دەنگ و رەنگی جیاوازی تێدا دەنگ و رەنگ بداتەوە، بەڵام دەنگ و رەنگێکی هارمۆنیک کراو تاکوو ببێ بە ئۆرکسترێکی خۆش نەوا و هەڵپەڕکێی هاوئاهەنگی رەنگەکان، نەک تێکەڵبوونی نەشیاوی هەموو دەنگ و رەنگێک کە لەباتی چێژ بەخشین، ئازاردەر بێ.

دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان لە باشوور کە خاکە تازەگەڕاوەکان بۆ باوەشی نیشتمانیش لەخۆ بگرێ، هەم شکڵدان و رۆنانی بونیاتی ئیرادەیەکی نەتەوەییە و هەم هەنگاوێکی گرنگی مێژووییە کە رەنگە ئێستە نەکرێ بە روونی و بە قووڵی ئەمری واقیعی چێژ و رەنگەکانی ببینرێ، بەڵام هەر ئەوەندە کە دوژمنانی کورد و بەتایبەت کۆماری ئیسلامی زۆری پێ قەڵسن و هەموو هەڕەشە وگوڕەشەیەکی لێ دەکەن و ژمارەیک بەناو رووناکبیری فارس، بەڵام لە راستیدا بیرکۆن و فاشیست کە درێژکراوەی کۆماری ئیسلامین، لێی ترساون، ئاماژەیە بۆ هەقیقەتی دەوڵەتی سەبەخۆی کوردستان .

بەواتایەکی تر گەر نەتزانی هەنگاوەکانت چەندە گرینگن، بە رووخساری دوژمنانتدا بزانە کە چەندەی لێ نیگەرانن!
بالاترین چاپکردنی ئەم بابەتە

رۆژنامەی کوردستان
رۆژنامەی کوردستان ژ. ٧١٩ لەم ژمارەیەدا:

ــ خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
ــ پرسی رێفراندۆم
ــ لە سەروەری نەتەوەییەوە هەتا کلۆنی بوون
ــ ژن پڕۆسەی ژێر دەستی سیاسەتە؟
  • پرسی رێفراندۆم پرسی رێفراندۆم
    تەنیا رێفراندۆمی دێموکراتیک و واقیعی دوای رووخانی کۆماری ئیسلامی و نووسینی یاسایەکی بنەڕەتی لەسەر ئەساسی پرەنسیپەکانی دێموکراسی و ژیانی ئازاد و یەکسانی هەموو نەتەوەکانی نێو ئێران دەکرێ، کە لەو گشتپرسییەدا ئەو یاسایە بخرێتە دەنگدانەوە و ببێ بە پەیمانی پێکەوە ژیان، نەک ئامرازی پیرۆزکردنی وەهمەکان و شمشێری کوشتاری خەڵک.
  • زستان لە کولتووری کوردەواریدا زستان لە کولتووری کوردەواریدا
    ئەو ڕۆژهەڵاتناس و نووسەرە گەڕیدانەی کە لەبارەی مێژوو، جوگرافیا و فەرهەنگی کورد و کوردستان نووسیویانە، هەموویان لە سەفەرنامەکانی خۆیاندا جەختیان لەسەر زستانی سەخت و تەڕ و تووشیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان کردووە. هەرچەند ئێستا لەژێر کاریگەریی گۆڕانی کەشوهەوای جیهانیدا و بە گەرمدا هاتنی کۆی گۆی زەوی، کەشی کوردستانیش، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
  • عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌ عەبدوڵا حیجاب: هه‌نگاو و سیاسه‌ته‌كانی ڕووحانی هیچ جیاوازییه‌كی له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانی باقی كاربه‌ده‌سته‌ هه‌ره‌ توندڕه‌وه‌كانی ڕێژیم نه‌بووه‌
    پشتیوانی لە ڕاپەرینی گەلانی ئێران لە دژی ڕێژیمی ئیسلامی ئەو وڵاتە و هەروەها مەسەلەی "بەرجام" دوو تەوەری سەرەکیی یەکەم وتاری ساڵانەی سەرکۆماری ئامریکا بوون, کە بەرچاوترین جیاوازی لە سیاسەتی دەرەکیی ئەو وڵاتە بە نیسبەت ئیدارەی پێشووتری ئامریکا بەهەژمار دێن؛ بۆ شرۆڤەی زیاتری ئەو وتار و سیاسەتە کە هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان لە نێوخۆی ئێراندا، سەرنجتان بۆ ئەم وتووێژەی کوردستان لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵا حیجاب، چالاکی سیاسی ڕادەکێشین.
  • خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟ خۆپیشاندانەکان چیمان لێدەخوازن؟
    ئەوەتا دیسان دروشمگەلی وەک مردن بۆ دیکتاتۆر، نەمان بۆ خامنەیی، رێفۆرمخوازان ـ بناژۆخوازان ئیتر بەسە لەگەڵتان سازان( اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا) سەری هەڵداوەتەوە. رەنگە سەرکوت و گرتن و لێدان و کوشتن رەوتەکە هەندێ جار کز بکا، بەڵام وەستانی بۆ نییە. ئەگەر شەپکە هێندە بۆ رێژیمی ئاخوندی توندە، ئێمەی کورد دەبێ چی بکەین؟
  • تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا تارماییەکان لەنێو سۆشیال‌میدیادا
    سۆشیال میدیا چ وەک دیاردە و چ وەک دەرفەت زۆر بەستێنی بۆ کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی‌نێوەراست خوڵقاندووە.
  • گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه گوڵوەنی، هێمای خۆڕاگری نەتەوەیەکه
    فەرهەنگ هەموو بەها، رەوت و نموونە ڕەفتارییەکانی نێو کۆمەڵگەیەک لەخۆ دەگرێت و وڵات و نەتەوەکان لە یەک جیا دەکات، ئەگەرنا هەموو کۆمەڵگەکانی ئەم جیهانە دەبوو وەکوو یەک بن.
  • ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا ئەدەب لە سیاسەتی بەرپرسانی ڕێژیمدا
    "ئەدەب"، وشەیەکە کە بیسەر یان خوێنەر بە بیستنی چ بە شێوەی "شهودی" و چ بە جۆری "منطقی" کۆمەڵێک نۆرمی پڕ بەهای دەکەوێتە مێشک کە هەر مرۆڤێک بە بوونی ئەو بەهایە، کەسایەتییەکی قورس و جێگەی متمانە پەیدا دەکات و لە لای خەڵکی دیکە وەک مرۆڤێکی باش سەیری دەکرێت و حورمەتی لێدەگیرێت؛ ئەدەب بەنرخترین سەرمایە و میراتی ژیانی مرۆڤایەتییە کە مرۆڤ لەگەڵ ژیانی خۆیدا بە کۆڵی دەکێشێت.
  • ژن و سیاسەت ژن و سیاسەت
    دەرکەی سیاسەت لە ڕێگەی بنەماڵە، قوتابخانە، ڕۆژنامەکان، تەلەفزیۆن و هەروەها ململانێیە سیاسییەکانەوە بە ڕووی تاکدا دەکرێتەوە و تاک لە سەر ڕۆڵی دەوڵەت و دەزگا و دامەزراوەکانی سەر بە دەسەڵات هەرچی زۆرتر ئاگایی پەیدا دەکات. هێنانەکایەی سیستمێکی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانەدا کە حکوومەتێکی نادێمۆکرات و سەرکوتکەریان ئەزموون کردووە، ئەنجامەکەی تەنیا بە شکست خواردن و سەرکوت کردن گەیشتووە؛ لەم جۆرە وڵاتانەدا بنەماڵەکان بەردەوام ئەوە بە گوێی منداڵەکانیاندا دەچرپێنن کە کاریان بە سیاسەتەوە نەبێت و بەشداریی تێدا نەکەن، نموونەی بەرچاوی ئەم وڵاتانە و ئەم کۆمەڵگەیانە، کۆمەڵگەی کوردەوارییە.
  • تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت تویتێک کە ترامپ هیچکات ناتوانێ بینێرێت
    لە ٨ی ژانویەدا، "تهران تایمز" راپۆرتی دا، کە بەپێی راپۆرتی بەرپرسی بەشی بەڕێوەبەریی ویشکەساڵی و قەیرانەکان لە دامەزراوەی کەشوهەواناسی ئێراندا، "نزیک بە ٩٦ لە سەدی سەرانسەری ناوچەکانی ئێران بەدەست ئاستی جیاوازی ویشکەساڵی درێژەکێشراوەوە دەناڵێنن".
  • خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە خەباتی ڕۆژهەڵات بەردەوامە
    خومەینی لە فتواکەیدا بڕیاری بە هەموو هێزە چەکدارەکانی دا، کە تا کۆتایی هاتنی کێشەی کورد لە کوردستان نەکشێنەوە؛ دوابەدوای ئەم بڕیارە ئایینییە بۆ ڕشتنی خوێنی کورد، کارەساتبارترین قۆناغی شۆڕش لە کوردستان دەستی پێکرد و خەڵک لە شار و گوندی کوردستان کەوتنە بەرپەلاماری هێزە دژی گەلییەکانی ڕێژیم. بە هاتنە ئارای ئەم دۆخەش، گەلی کورد بە ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ناچار بوو بۆ پاراستنی کەرامەت و شەرافەتی نەتەوەکەی و پارێزگاری کردن لە نیشتمانی ئەهورایی کوردان، دەس بۆ چەک ببات و فازی خەباتی چەکداری دەستی پێکرد.
  • ڕاسان و پێشمەرگە ڕاسان و پێشمەرگە
    لە وەڵامی ئەو داوا و چاوەڕوانیەدایە کە پێگەی دروستی پێشمەرگە لە راساندا دەدۆزرێتەوە: ئامادەبوونی پێشمەرگە لە نێو دڵی خەڵک بۆ ورەدان بە خەبات و پاراستنی خەڵک لە ئاگری ڕێژیم؛ ئەمە ئەرکی نوێی پێشمەرگەی سەردەمی راسانە.
  • فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە! فەرەیدوون ئەرشەدی: شێعر و هونەری کوردی له ڕۆژهەڵات، بە هەر ڕێباز و شێوە و دەربڕینێکەوە کە بێتە بەرهەم، هونەر و شێعر و ئەدبیاتی مقاومەت و بەرگرییە!
    هەر تەوژم و تەکانێکی ئەدەبیی، هونەری و هزریی،کاردانەوەیەکی عەقڵانی، ئەخلاقی و جوانیناسانەیە بەرانبەر بە تەکان و تەوژمی کۆمەڵگە، یان لانیکەم ئەو تەوژمە نادیار و شاراوە کە لە ژێر پێستی هەست و نەستی کۆمەڵگە، یا بەشێکی زۆر حەساس و کارای دا، دەژیت و درز دەخاتە پێستی قەتماغەبەستووی ژیانی رۆژانە.
  • مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە مستەفا هیجری: خۆپیشاندانەکانی ئێران، ئاکامی بێزاری و ناڕەزایەتیی خەڵک لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداریی ئەو ڕێژیمەیە
    دەقی وتووێژی رۆژنامەڤان (ئەکرەم ئاڵتوون) لەگەڵ مستەفا هیجری، سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات بۆ ئاژانسی "سپوتنیک کوردستان"
  • شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە شەڕی هەمەلایەنەی رێژیم بە دژی ئێمە، پێویستی بە بەرپەرچدانەوەیەکی هەمەلایەنە هەیە
    لەو ساڵانەی دواییدا رێژیم هەم لەکوردستان و هەم لە دەرەوەی وڵات لە رێگەی چالاکییە سیخورییەکانییەوە خەریکی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لە سەر ئوپۆزسیۆن بە گشتی و لە سەر حیزبی دێموکرات بە تایبەتی؛ یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانی رێژیم لەو چالاکییانە دەسنیشانکردنی کەسایەتییە چالاکەکانە بۆ ئەوەیکە بە پیلان هەوڵی تێکدانی باڵانسی ئەوان بدات لە بواری سایکۆلۆژییەوە تاکوو نەتوانن هاوسەنگی فیکریی خۆیان ڕابگرن و فوکووسی خۆیان بخەنە سەر بەربەرەکانی لەگەڵ رێژیم.